Nếu bạn đang bị đòi nợ bằng cách nhắn tin dồn dập, gọi vào giờ bất thường, liên hệ người thân hay đồng nghiệp không liên quan, hoặc bị đe dọa, bôi nhọ, hãy bình tĩnh làm ba việc: lưu lại toàn bộ bằng chứng, phân biệt rõ đâu là nhắc nợ hợp lệ và đâu là hành vi vượt giới hạn, rồi phản ánh qua đúng kênh. Việc bạn còn khoản nợ hợp pháp và việc bạn bị quấy rối là hai vấn đề tách biệt. Mắc nợ không làm bạn mất quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm.
Bài này tập trung vào góc nhìn của người vay: nhắc nợ hợp lệ trông như thế nào, những hành vi nào đã vượt giới hạn, cách thu thập bằng chứng đúng cách và nơi bạn có thể phản ánh. Nếu tình huống nghiêm trọng, bạn nên liên hệ cơ quan công an địa phương hoặc luật sư.
Để biết thêm các dấu hiệu nhận diện đơn vị cho vay có vấn đề ngay từ đầu, bạn có thể xem tổng quan ở bài dấu hiệu app vay tiền lừa đảo.
Nhắc nợ hợp lệ trông như thế nào?
Người vay có nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng, và đơn vị cho vay có quyền nhắc nợ. Vấn đề nằm ở cách làm. Với công ty tài chính, quy định về cho vay tiêu dùng của Ngân hàng Nhà nước (Thông tư 43/2016/TT-NHNN, sửa đổi bởi Thông tư 18/2019/TT-NHNN) yêu cầu biện pháp đôn đốc, thu hồi nợ phải phù hợp với đặc thù khách hàng và quy định pháp luật, không bao gồm biện pháp đe dọa. Cụ thể:
- Số lần nhắc nợ tối đa 5 lần mỗi ngày.
- Khung thời gian từ 7 giờ đến 21 giờ.
- Hình thức nhắc nợ do hai bên thỏa thuận trong hợp đồng.
- Không nhắc nợ, đòi nợ hay gửi thông tin thu hồi nợ đến tổ chức, cá nhân không có nghĩa vụ trả nợ.
Điểm cuối cùng rất quan trọng với những người bị liên lạc đến người thân hay đồng nghiệp. Nếu những người đó không phải bên vay hay bên bảo lãnh, họ không có nghĩa vụ trả nợ, và việc gửi thông tin đòi nợ đến họ có thể vượt giới hạn cho phép.
Khi nào hành vi đã vượt giới hạn?
Dưới đây là những hành vi thường bị xem là quá mức, gây ảnh hưởng đến quyền cá nhân của người vay và người thân:
Liên hệ người không liên quan. Nhắn tin, gọi điện cho người thân, bạn bè, đồng nghiệp, hàng xóm trong danh bạ để nói về khoản nợ của bạn.
Đe dọa, uy hiếp tinh thần. Lời lẽ đe dọa người vay hoặc gia đình, đe dọa gây hại, gửi hình ảnh, tin nhắn mang tính khủng bố.
Bôi nhọ, xúc phạm. Nhắn tin hoặc đăng thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; ghép ảnh, gán nhãn "lừa đảo" gửi cho người khác.
Sử dụng thông tin cá nhân sai mục đích. Dùng dữ liệu danh bạ, hình ảnh, vị trí được thu thập từ ứng dụng để gây áp lực, ngoài phạm vi bạn đã đồng ý.
Gọi, nhắn tần suất cao hoặc ngoài khung giờ. Hàng chục cuộc gọi mỗi ngày, hoặc gọi vào đêm khuya.
Đến nơi ở hoặc nơi làm việc gây rối. Các hành vi gây mất trật tự, làm ảnh hưởng đến cuộc sống và công việc.
Về mặt pháp lý, tùy mức độ và tính chất, một số hành vi này có thể liên quan đến các quy định của Bộ luật Hình sự như tội cưỡng đoạt tài sản (Điều 170) khi có hành vi đe dọa, uy hiếp tinh thần để buộc trả nợ, hoặc tội làm nhục người khác (Điều 155) khi xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự. Ngoài ra còn có thể vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân nếu dữ liệu bị thu thập, xử lý hoặc sử dụng không đúng mục đích.
Nếu mức lãi mà bạn đang bị tính cũng cao bất thường, bạn có thể tìm hiểu thêm ranh giới pháp lý trong bài lãi suất vay tối đa theo luật.
5 bước lưu bằng chứng đúng cách
Bằng chứng là thứ quyết định việc phản ánh của bạn có được xem xét nghiêm túc hay không. Hãy làm ngay khi bắt đầu bị quấy rối:
Bước 1: Chụp màn hình tin nhắn. Chụp đủ nội dung, số điện thoại gửi, ngày giờ. Không chỉnh sửa hay cắt ghép.
Bước 2: Lưu nhật ký cuộc gọi. Chụp màn hình lịch sử cuộc gọi đến, ghi rõ số lượng cuộc gọi, thời điểm gọi trong ngày.
Bước 3: Ghi âm cuộc gọi (nếu điện thoại hỗ trợ). Lưu ý quy định về ghi âm có thể khác nhau, bạn nên chỉ dùng cho mục đích làm bằng chứng và lưu trữ an toàn.
Bước 4: Nhờ người thân bị liên hệ cung cấp bằng chứng. Đề nghị họ chụp lại tin nhắn, cuộc gọi họ nhận được, kèm số điện thoại của người liên hệ.
Bước 5: Lập nhật ký và sao lưu. Ghi lại theo ngày: thời điểm, hình thức, nội dung chính, người bị ảnh hưởng. Sao lưu ảnh chụp vào nơi an toàn như email hoặc ổ lưu trữ.
Bạn cũng nên giữ lại hợp đồng vay, biên lai các khoản đã thanh toán và mọi trao đổi chính thức với đơn vị cho vay. Những giấy tờ này giúp chứng minh bạn đang xử lý nghĩa vụ trả nợ một cách nghiêm túc, đồng thời làm rõ ai đang vượt quá giới hạn.
Nơi bạn có thể phản ánh
Tùy loại đơn vị cho vay và mức độ hành vi, bạn có thể cân nhắc các kênh sau:
1. Chính đơn vị cho vay. Gửi phản ánh bằng văn bản hoặc qua kênh chính thức, yêu cầu chấm dứt hành vi liên hệ người không liên quan. Nên lưu lại bằng chứng đã gửi.
2. Cơ quan công an địa phương. Nếu có hành vi đe dọa, uy hiếp, bôi nhọ hoặc gây rối, bạn có thể trình báo kèm bằng chứng đã thu thập. Đây là kênh phù hợp cho những tình huống nghiêm trọng.
3. Ngân hàng Nhà nước hoặc cơ quan quản lý liên quan. Nếu bên nhắc nợ là tổ chức tín dụng, bạn có thể gửi phản ánh đến cơ quan quản lý để xem xét trách nhiệm của tổ chức đó.
4. Cơ quan bảo vệ dữ liệu cá nhân. Nếu dữ liệu của bạn bị sử dụng sai mục đích, bạn có thể tìm hiểu quyền của mình theo quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân hiện hành. Chi tiết về việc ứng dụng truy cập danh bạ và cách thu hồi quyền được trình bày trong bài bảo mật thông tin khi vay online.
5. Luật sư hoặc tổ chức trợ giúp pháp lý. Khi tình huống phức tạp, bạn nên được tư vấn trực tiếp.
Vẫn phải trả khoản nợ hợp pháp: tách bạch hai việc
Một điều dễ gây hiểu lầm: việc phản ánh hành vi quấy rối không tự động xóa nghĩa vụ trả nợ. Nếu khoản vay là hợp pháp và bạn đã nhận tiền, bạn vẫn có trách nhiệm xử lý theo hợp đồng. Hai việc cần tách bạch:
- Nghĩa vụ trả nợ: bạn nên chủ động liên hệ đơn vị cho vay qua kênh chính thức, trao đổi phương án trả hoặc cơ cấu lại nếu gặp khó khăn.
- Quyền được bảo vệ khỏi quấy rối: bạn có quyền yêu cầu chấm dứt hành vi vượt giới hạn và phản ánh nếu bị vi phạm.
Cách làm hợp lý là vừa giữ thái độ hợp tác về nghĩa vụ trả nợ, vừa kiên quyết với những hành vi quá mức. Chủ động liên hệ và có bằng chứng trao đổi cũng giúp bạn ở thế thuận lợi hơn. Đồng thời, hãy cẩn trọng với những ai tự xưng "hỗ trợ xóa nợ" hay "giải quyết nợ" mà đòi bạn chuyển tiền trước, đa số trường hợp đây là chiêu lừa tiếp theo. Với những người tìm hiểu về các đơn vị cho vay thủ tục dễ, xét duyệt nhanh, hãy nhớ rằng điều kiện dễ dãi không đồng nghĩa với cách thu hồi nợ nhẹ nhàng, nên cần cân nhắc kỹ trước khi quyết định, ví dụ khi tham khảo danh sách app vay dễ duyệt cùng các tiêu chí chọn đơn vị an toàn.
Câu hỏi thường gặp
Đơn vị cho vay gọi cho người thân của tôi có hợp pháp không?
Theo quy định đối với công ty tài chính được nêu ở trên, không được nhắc nợ hay gửi thông tin thu hồi nợ đến người không có nghĩa vụ trả nợ. Nếu người thân là người bảo lãnh hoặc đồng vay thì khác. Hãy kiểm tra hợp đồng của bạn.
Tôi bị nhắn tin đe dọa thì làm gì đầu tiên?
Lưu bằng chứng (chụp màn hình, ghi lại số điện thoại, thời gian), không trả lời bằng lời lẽ gay gắt, rồi liên hệ cơ quan công an địa phương nếu có yếu tố đe dọa. Thông báo cho người thân để họ cũng lưu bằng chứng nếu bị liên hệ.
Có thể yêu cầu ngừng nhắc nợ hoàn toàn không?
Bạn có thể yêu cầu ngừng các hành vi vượt giới hạn. Nghĩa vụ trả nợ hợp pháp vẫn còn, nên đơn vị cho vay vẫn có quyền nhắc nợ theo cách hợp lệ. Bạn nên đề nghị trao đổi qua một kênh thống nhất bằng văn bản.
Nợ app lãi quá cao thì có phải trả toàn bộ không?
Còn tùy loại bên cho vay và nội dung hợp đồng. Với giao dịch dân sự, phần lãi vượt giới hạn pháp luật có thể không có hiệu lực. Bạn nên tham khảo ý kiến luật sư để được đánh giá đúng trường hợp của mình.
Lời kết
Bị đòi nợ quấy rối rất dễ khiến người vay hoang mang, nhưng bạn có quyền được bảo vệ và có những bước cụ thể để làm. Giữ bình tĩnh, lưu bằng chứng, phản ánh đúng kênh và tiếp tục xử lý nghĩa vụ trả nợ một cách chủ động là cách hiệu quả nhất.
Nếu bạn muốn hiểu thêm về cách kiểm tra đơn vị cho vay trước khi ký, hãy xem cách kiểm tra app vay tiền có được cấp phép không. Còn nếu lo lắng về việc ứng dụng truy cập danh bạ, bài bảo mật thông tin khi vay online sẽ hướng dẫn cách kiểm soát quyền.